Strákar og stelpur og mismunun í grunnskólum
“Strákar dansa ekki, stelpur dansa ….”
Ég rakst sæmilega vel í skóla en ég skrópaði alltaf í dansi í 7 ára bekk. Það eru einu tímarnir sem ég hef reglulega skrópað í alla mína skólagöngu. Ég skreið út um glugga á fyrstu hæð þar sem dansinn var kenndur og fór í fótbolta. Ég hef oft hugsað um þetta síðar, hvers vegna komst ég upp með þetta? Kennararnir hljóta að hafa séð til mín, ætli þeir hafi ekki bara verið fegnir að það var einum stráknum færra í tímanum og því betra næði að kenna stelpunum þessa fótamennt.
Það er því miður ekki bara dansmennt sem virðist eiga illa við stráka í skólum, stundum virðist manni skólakerfið hálf andsnúið þessum helmingi nemenda sinna. Þessi viðhorf taka á sig hinar ýmsu myndir. Þeir sem þekkja til á kennarastofum grunnskólanna kannast við umræðurnar við kaffiborðið. Þegar þær snúast ekki um fagið, náungann, matseld eða hannyrðir snúast þær gjarnan um stráka. Þessi eða hinn gerði þetta eða hitt inni eða úti. Það er jafnvel búið til kerfi svo að hægt sé að rapportera háttsemi drengjanna úti í frímínútum til umsjónarkennara þeirra.
Og „strákavandamálið” tekur á sig ýmsar myndir, .t.d. í skýrslu Skóla- og frístundaráðs Reykjavíkur um námsárangur drengja sem var mikið umtöluð þegar hún kom út í september í fyrra. Þá var slegið upp allskonar tölum, t.d. um læsi drengja en samkvæmt skýrslunni er fjórðungur unglingsdrengja í Reykjavík ólæs að kalla. Þessir drengir lesa alla vega ekki sér til gagns samkvæmt skýrsluhöfundum. Hlutfallið meðal stúlknanna er 9%.
Fleira kemur fram skýrslunni, t.d. það að drengjum líður ver í tímum en stúlkum. Í 5. bekk líður 14% stráka illa á móti 9% stúlkna. Almenn segjast krakkarnir að sér líki vel við kennarann en þó er þar kynjamunur á, 10% stráka í 5. bekk líkar illa við kennara sinn á meðan að 5% stúlkna líkar illa við hann. Þegar komið er upp í 7. bekk er hlutfallið 16% hjá drengjum en 9% hjá stelpum. Þessar tölur þykja mér ekki bara alvarlegar vegna kynjamunarins heldur kannski frekar það að um það bil þremur nemendum í hverjum meðal bekk er illa við kennarann sinn, tveimur drengjum og einni stúlku. Þá er 80% þeirra nemenda sem eiga við hegðunarvanda að stríða eru drengir.
Einnig kemur fram í skýrslunni að kvíði hjá stúlkum er mjög áberandi og eru þær kvíðnari eftir því sem á námið líður, hér hallar sumsé á þær . Í umræðum um kvíða stúlknanna sagði einn nefndarmanna í sjónvarpsumræðum um skýrsluna að athuga þyrfti þetta miklu betur og stakk hann upp á því að jafnvel gætu stúlkurnar verið vangreindar.
Það kann að vera að stúlkur séu vangreindar, en ég tel ekki ástæðu til þess að óttast að drengirnir séu vangreindir, ég vil einmitt halda því fram að þeir séu vel greindir, þeir eru greindir strákar með öllu því sem því fylgir.
Í skýrslunni er nokkru púðri eytt í að greina enn frekar þennan greindari hluta nemendanna og meðal annars bent á að líffræðilegur munur kunni að vera á kynjunum. Þar segir m.a.”Hafa ber í huga að þroski drengja og stúlkna er að jafnaði misjafn þegar að skólabyrjun kemur. Drengir standa stúlkum nokkuð að baki í félagsþroska, málþroska og þörf fyrir hreyfingu er meiri. „Við biðjum um of mikið miðað við þroska drengja á þessum árum og því byrja drengir fljótt að finna fyrir mistökum og pirringi í skólanum“ segir í bandarískri rannsókn. Námskráin í Bandaríkjunum fyrstu ár grunnskólans (5‐10 ára) er að fjórum fimmtu hlutum grundvölluð á tungumálinu þar sem stelpur eru að jafnaði sterkari. Strákar ná seinna tökum á lestri og ritun og þetta er staðfest í nokkuð mörgum rannsóknum í læknisfræði og menntunarvísindum (t.d. Burman ofl., 2008 Hið sama virðist uppi á teningunum hér á landi því stelpur skora yfirleitt hærra í þeim prófum sem lögð eru fyrir börn hér og mestur munurinn er í lestri, lesskilningi og íslensku. Skýrsluhöfundar benda einnig á að skólakerfið hafi í raun unnið í andstöðu við þessa þekkingu á meintum líffræðilegum mun kynjanna því viðfangsefni barna á leikskólum nú séu svipuð og námskráin gerði ráð fyrir að kennd væru í 2. bekk fyrr 20 árum.
Erum við hér komin að einhverskonar skýringu á ólíku gengi kynjanna í skólanum? Eru strákar kannski bara strákar? Ég tel að svo sé og sem slíkir eigi þeir undir högg að sækja í skólakerfinu. Í kynningu var ég sagður strákapabbi og ég átti syni í grunnskólum samfellt í um 20 ár og 30 ef við teljum leikskólaárin með. Allan þennan tíma sáu þeir varla framan í karlmann en konur kenndu þeim nánast allar greinar. Elsti sonur minn passaði ekki bara illa í skúffur kennslukvennanna sem voru að reyna að mennta hann. Hann passaði bara alls ekki í skúffurnar. Það var ekki fyrr en undir lok grunnskólans að hann hitti kennara, reyndar konu, sem ekki þurfti að koma honum í fyrirfram ákveðna skúffu heldur náði að koma honum á þá hillu í skólanum sem varð til þess að hann lauk grunnskólaprófi.
Skýrsluhöfundar benda á að í PISA-könnun þar sem tölvulæsi er kannað komi íslenskir unglingar mjög vel út, marktækt betur en í bóklæsi. Þeir eru þar í 5 sæti. Strákar standa stelpum nánast á sporði í tölvulæsinu þar sem þeir eru þeim langt að baki í bóklæsi. Þá kemur og í ljós að tölvunotkun 15 ára unglinga hér er með því mesta sem þekkist. Erum við hér að tala um upplýsingabyltinguna?
Nú þegar skýrsluhöfundar strákaskýrslunnar hafa komist að því að það er eitthvað sem kallast tölvu- eða upplýsingalæsi og ég vil kenna við upplýsingabyltingu er athyglisvert hvað þeir gera með það. þarna er einhver hæfni þar sem íslenskir unglingar standa framarlega miðað við aðra. Kynjamunurinn er einnig minni hér en annars staðar í skýrslunni. Hver er lausnin, jú þeir leggja til að bóklestur verði aukinn með samvinnu við m.a. bókaútgefendur og bókasöfn. Lestrarhestar verði verðlaunaðir og þeim hampað sem einskonar fyrirmyndum annarra barna.
Og hvað með tölvurnar, þetta svið þar sem strákar eru um það bil jafn vel settir og stelpur? Jú nefndin leggur til að búnir verði til nokkrir 90 mínútna námskeiðsbútar í anda TED.com eða Kahn akademíunnar til að auka þekkingu kennara og skólastjórnenda á þessum „menningarheimi” sem þeir nefna svo, bæði kostum hans og göllum. Nefndin spyr m.a., svo vitnað sé orðrétt til skýrslunnar „Velt er upp spurningunni um hvort það sem þau eru að gera í þessum tölvuheimi sé endilega neikvætt.” Og á öðrum stað segir, „Ýmsar niðurstöður í skýrslunni sýna að mikil breyting hefur orðið á lestrarvenjum ungmenna sem eru í besta falli varhugaverðar.“ Er hér líka verið að tala um upplýsingabyltinguna, tæpum 40 árum eftir að Bill Gates droppaði út úr Harvard?
Mig langar aftur til að vitna til persónulegrar reynslu og halda áfram að segja ykkur frá syni mínum sem ekki passaði í skúffurnar. Eftir að hann glansaði í gegnum samræmdu prófin lenti hann í löngum og kröppum dansi við Bakkus og alla hans ára. Þegar hann kom út af því balli ákvað hann að tími væri kominn til þess að menntast og ég þakka alltaf mínu sæla fyrir það hvaða skóla hann valdi. Hann fór í Iðnskólann í Reykjavík og ég áttaði mig fljótt á því að þar voru skúffur bæði færri og stærri en í öðrum skólum sem ég þekki. Til að gera langa sögu stutta þá útskrifaðist þessi ágæti maður sem kerfisfræðingur frá HR í janúar. Ég fylgdist svolítið með því hvernig hann “las” innan gæsalappa, í námi sínu við HR. Auðvitað las hann bækur en oftar en ekki leitaði hann í netheima. Já það er hægt að googla sig í gegnum allan skrattann, meira að segja strjála stærðfræði. Og Youtube reyndist oftar en ekki hjálplegt, eins og þið vitið. En vitið þið að lokað er fyrir Youtube í grunnskólum í Hafnarfirði? Þetta er ekki Hafnarfjarðarbrandari.
Nefndin sem falið var að skoða og koma fram með tillögur um endurbætur í reykvískum skólum til að bæta hag drengja virðist hvorki koma auga á þá augljósu staðreynd að upplýsingabyltingin er fyrir löngu hafin og að þar eru strákar nánast jafn vel settir og stúlkur. Kannski er bara auðveldasta, ódýrasta og besta leiðin til þess að virkja stráka betur til jákvæðra starfa í skólum að tæknivæða þá betur og kenna kennurum á 21. öldina.
Þegar ég kvaddi foreldra eins umsjónarnemanda minna um daginn, baldins stráks, á síðasta foreldrafundi hans í grunnskóla, sagði pabbinn við mig: “mikið helvíti er ég feginn að þú varst rekinn” og vísaði til þess að við höfðum unnið á sama vinnustað árum saman en í hruninu var mér sumsé sagt upp. Hann útskýrði þetta svo með því að vísa til þess að eftir að ég tók við bekk stráks hafi viðhorf hans til skólans breyst. Strákur hafði ásamt bekkjarbræðrum sínum átt í stöðugum átökum við skólann og kennara sína, sem voru flestir konur, en þessum átökum var nær alveg lokið þegar hér var komið sögu.
Að lokum langar mig til þess að bregða upp mynd af þróuninni þegar kemur að háskólanámi bæði hér og í Bandaríkjunum og mér þykir sýna að það er full ástæða til þess að hafa áhyggjur af strákum í skólum og hugsa það verulega vel hvort þeim sé mismunað í skólakerfinu.
No comments:
Post a Comment